كه پيش از اين محصور بود در پوست خايه درآيد و اگر آن جسم خارجى از پردهء ثرب باشد فتق ثربى و اگر روده بود فتق معوى و اگر آب باشد فتق مائى و اگر ريح باشد فتق ريحى گويند و گاه فتق در نواحى ناف باشد . فتق ( fatq ) م . ع . فتقت الشيئ فتقا ( از باب نصر ) : شكافتم من آن چيز را . و فتق العجين : فتاق انداخت در خمير تا زود برسد . و فتق المسك بغيره : برآورد بوى مشك را بايكه گشاد نافه را و چيزى در آن داخل كرد . و نيز فتق : شق عصاى جماعت كردن و مفارقت نمودن از آنها . و خلاف ورزيدن . و جنگ افتادن ميان قوم . فتق ( fatq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيمارى دبه خايه كه فنج و ادره و غر و تنج و ترقنج و كيلان نيز گويند . فتق ( fatq ) و ( fataq ) ا . ع . صبح و پگاه و سپيده دم . فتق ( fataq ) ا . ع . ارزانى سال و فراخى آن . و گشاده فرجى زن . فتق ( fataq ) م . ع . فتق عامنا فتقا ( از باب سمع ) : فراخ و ارزان شد سال ما . و فتقت المراة : گشاده كس گرديد آن زن و ربوده شد بكارت وى . فتق ( fotoq ) ا . ع . زن چرب زبان گشاده سخن . و نام دهى در طايف . فتقاء ( fatq ' ) ص . ع . امراه فتقاء : زن گشاده كس بكارت گرفته خلاف رتقاء . فتك ( fatk ) ا . پ . راسو . فتك ( fatk ) م . ع . فتك فى الامر فتكا ( از باب نصر و ضرب ) : ستيهيد در آن كار و الحاح كرد . و فتك فى الحنث : مبالغه نمود در گناه . و فتكت الجارية : بىباك شد آن كنيزك . فتك ( fatk ) و ( fetk ) و ( fotk ) م . ع . فتك الرجل به فتكا و فتكا و فتكا و فتوكا ( از باب نصر و ضرب ) : بناگاه گرفت آن مرد صاحب خود را در حالتى كه او غافل بود و كشت او را و يا روباروى زخم رسانيد او را و كشت او را . و دليرى كرد . و به كار خواستهء نفس در آمد و مرتكب هر چه مىخواست گرديد . فتكر ( fetakr ) و ( fetekr ) و فتكرين ( fatakrin ) و ( fetakrin ) و ( fotakrin ) و ( fetkarin ) ا . ع . بلا و سختى . و كار شگفت بزرگ . يق : لقيت منه الفتكر و الفتكرين : ديدم از وى سختيها . و كذلك البواقى . فتكلين ( fotaklin ) ا . ع . بلا و سختى . فتل ( fatl ) ا . ع . آن چيزى كه برگ نباشد و قائم مقام برگ گردد . و گياه تافته برگ كه گشاده نشود . و آواز هزار دستان . و غلاف دانهء سلم و سمر كه نخستين برآيد . فتل ( fatl ) م . ع . فتل وجهه عنهم فتلا ( از باب ضرب ) . روى گردانيد از ايشان . و فتله فتلا : تافت آن را . و فتل البلبل : فرياد كرد آن بلبل . و فتل ذؤابته : تافت گيسوى آن را ، كنايه است از اينكه برگشته راى كرد آن را . و نيز فتل : سپسايگى برگردانيدن . و در پى فريب رفتن . المثل : ما زال فلان يفتل من فلان فى الذروة و الغارب اى يدور من وراء خديعته . فتل ( fatal ) ا . ع . برآمدگى و سختى آرنج شتر و يا دورى ميان آرنج و پهلوى آن . فتل ( fatal ) م . ع . فتل البعير فتلا ( از باب سمع ) : برآمده آرنج و سخت آرنج گرديد آن شتر و دور شد آرنج آن از پهلوى وى . فتلاء ( fatl ) ص . ع . ناقة فتلاء : ماده شتر گران جسم خميده پا . فتلة ( fatlat ) ا . ع . واحد فتل يعنى يك دانه غلاف بار درخت سلم و سمر كه نخستين برآيد . فتلة ( fatlat ) و ( fatalat ) ا . ع . شكوفه و بار عرفط . و نيز بمعنى چيزى . يق : ما اغنى عنك فتلة اى شيئا . و كذلك : فتلة . فتليدن ( fetlidan ) ف م . پ . فتريدن . فتن ( fatn ) م . ع . فتن فتنا و فتونا . مر . فتون . فتن ( fatn ) ا . ع . حال . و گونه . و فن . و طريقه . ج : افتان . فتن ( fetan ) ع . ج . فتنة . فتن ( foton ) ع . ج . فتين . فتنان ( fatn ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو گونه . يق : العيش فتنان يعنى عيش دو گونه است : شيرين و تلخ . فتنان ( fotn ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : بامداد و شام . فتنة ( fetnat ) ا . ع . محنت و ابتلا . ج : فتن . و امتحان و آزمايش . و شگفت به چيزى . و حب و دوستى . قوله تعالى : أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ . و گمراهى و ضلال . و گناه . و گناه ورزى . و كفر . و فضيحت . قوله تعالى : وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ . و عذاب . و جنون . و مال . و اولاد . و اختلاف مردم در راى و تدبير . و خلاف . و ناگرويدگى . و ناسپاسى . و رسوائى . فتنة ( fetnat ) م . ع . فتنت الذهب فتنة ( از باب نصر ) : انداختم طلا را در آش تا معين كنم خوبى و بدى آن را . قوله تعالى : إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ . و نيز فتنة : امتحان كردن . قوله تعالى : الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ . و عذاب كردن . قوله تعالى : يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ .